Nền tảng
Quét lưới, cross-hatching & chữ số cuối
Quét lưới là giải bằng mắt, chưa cần ghi chú ứng viên: chọn một chữ số và một hộp còn thiếu chữ số đó, rồi kéo dài hàng và cột của mọi bản sao chữ số ấy cắt ngang qua hộp. Nếu trong hộp chỉ còn đúng một ô trống không bị đường nào cắt qua, chữ số phải nằm ở đó — đó là cross-hatching, dạng nhìn bằng mắt của Hidden Single. Đi kèm với nó là chữ số cuối: một hàng, cột hay hộp đã có tám chữ số thì ô còn lại nhận đúng chữ số đang thiếu.
Những gì cần nhìn thấy trên lưới
Hãy mở đầu mọi đề bằng việc quét lưới, và quay lại quét sau mỗi lần điền: một chữ số mới làm thay đổi cùng lúc một hàng, một cột và một hộp. Quét lần lượt từng chữ số, bắt đầu từ chữ số xuất hiện nhiều nhất, qua mọi hộp còn thiếu nó. Cả phương pháp xoay quanh bốn khái niệm:
- Cross-hatching
- Chọn một chữ số và một hộp chưa có nó. Mỗi bản sao của chữ số đó ở chỗ khác loại trọn hàng và trọn cột của nó, nên hãy kéo dài các đường ấy cắt ngang qua hộp. Những ô trống không bị đường nào cắt qua là chỗ duy nhất còn lại cho chữ số trong hộp; khi chỉ còn đúng một ô, chữ số phải nằm ở đó.
- Hidden Single (ô ẩn duy nhất)
- Tên mà hint trong app và các bài sau dùng cho thứ cross-hatching tìm ra: một chữ số chỉ còn đúng một chỗ đặt trong một hàng, cột hoặc hộp. Bản thân ô đó có thể vẫn còn vài ứng viên — chữ số bị che lẫn giữa chúng — nên bạn tìm ra nó bằng cách lần theo chữ số, chứ không phải nhìn chằm chằm vào ô.
- Chữ số cuối (last digit)
- Một hàng, cột hay hộp đã có tám chữ số thì còn đúng một ô trống và đúng một chữ số thiếu, và chữ số đó vào ô đó. Có người gọi là full house. Hint trong app xếp nó vào Naked Single, vì ô ấy chỉ còn một ứng viên.
- Nhìn theo chữ số và nhìn theo ô
- Hai cách đọc lưới. Nhìn theo chữ số là hỏi số 2 này còn đặt được vào đâu trong hộp này, và dẫn tới Hidden Single. Nhìn theo ô là hỏi ô R5C1 còn nhận được số nào, và dẫn tới Naked Single. Bạn cần cả hai; bài này chủ yếu nhìn theo chữ số.
Các bước áp dụng
Một đề dễ xuyên suốt cả năm bước, đúng như lúc mới in ra: chưa ô nào được điền thêm. Sơ đồ nào cũng vẽ đủ cả lưới; những ô bước đó cần được ghi ra, các ô còn lại để trống và gạch chéo, để bạn biết không cần bận tâm tới chúng. Bước 1 và 2 không ghi ứng viên, vì quét lưới không cần tới; từ bước 3 trở đi, hộp hoặc hàng đang xét được ghi đủ ứng viên để bạn tự kiểm từng khẳng định.
-
Bước 1Chọn một chữ số, và một hộp còn thiếu nó
Quét lưới làm việc với từng chữ số một. Hãy bắt đầu từ chữ số xuất hiện nhiều nhất: mỗi bản sao loại trọn một hàng, một cột và một hộp, nên chữ số càng xuất hiện nhiều thì càng ít chỗ phải soát. Ở đây đó là số 2, có mặt sáu lần — nhiều hơn mọi chữ số khác.
Sáu số 2 nằm ở sáu hộp, nên còn ba hộp chưa có: hộp 4, 5 và 9. Lấy hộp 5, hộp ở chính giữa. Nó có năm ô trống — R4C4, R4C6, R5C5, R6C5 và R6C6 — và câu hỏi duy nhất cho bước sau là: ô nào trong số đó còn nhận được số 2.
Hộp 5 cùng sáu số 2 đã có trên lưới. Không ghi ứng viên: quét lưới chỉ đọc các chữ số. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 2 R2 2 R3 2 R4 4 R5 3 5 R6 6 2 R7 R8 2 R9 2 - Số đã có trên lưới
- Hộp 5: chưa có số 2
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hộp 5; ô R1C6, R2C2, R3C9, R6C7, R8C3 và R9C4. 66 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Chưa loại gì: bước này chỉ đọc lưới.
-
Bước 2Kéo dài đường của mọi số 2 chạm tới hộp
Dò theo các hàng và cột chạy qua hộp 5 — hàng 4, 5, 6 và cột 4, 5, 6 — và tìm những đường đã có số 2. Số 2 ở R6C7 nằm trên hàng 6, nên không ô nào khác của hàng 6 nhận được 2: gạch R6C5 và R6C6. Số 2 ở R9C4 gạch cột 4, loại R4C4; số 2 ở R1C6 gạch cột 6, loại R4C6 (và gạch R6C6 thêm lần nữa). Hàng 4, hàng 5 và cột 5 chưa có số 2 nên không gạch được ô nào.
Đó chính là cross-hatching: các đường cắt ngang hộp từ hai hướng. Chỉ tính các ô trống — R4C5, R5C4, R5C6 và R6C4 đã có số. Còn đúng một ô trống không bị đường nào cắt qua: R5C5.
Hộp 5 cùng ba đường có số 2 — hàng 6, cột 4 và cột 6 — được vẽ trọn. Mọi ô trống của hộp trừ R5C5 đều nằm trên một trong ba đường đó. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 7 2 R2 5 R3 8 R4 4 R5 3 5 R6 9 6 2 R7 1 R8 R9 2 - Số đã có trên lưới
- Hộp 5
- Đường đi qua một số 2: không ô nào khác trên đó nhận 2
- Ô trống duy nhất không bị đường nào cắt qua
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 6; cột 4 và 6; hộp 5. 54 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Chưa loại gì: bước này chỉ đọc lưới.
-
Bước 3Điền 2 vào ô còn sống sót — một Hidden Single
Hộp 5 bắt buộc phải có một số 2, và R5C5 là chỗ duy nhất còn lại, nên R5C5 = 2. Bạn chưa cần ghi một ứng viên nào.
Sơ đồ này ghi thêm ứng viên của các ô còn lại để cho thấy bạn vừa tìm ra điều gì: không ô nào trong số đó có ứng viên 2. Bản thân R5C5 vẫn có thể là 7 — hàng, cột và hộp của nó không loại được số 7 — nên xét riêng ô đó thì chưa quyết được, và nhìn mãi vào nó cũng không ra số 2. Chỉ câu hỏi đặt cho cả hộp — số 2 còn đặt được ở đâu? — mới cho ra đáp án. Đó là Hidden Single, một chữ số chỉ còn một chỗ đặt trong một hàng, cột hoặc hộp, và cross-hatching chính là cách tìm nó bằng mắt. Bài Hidden Single đặt cùng câu hỏi đó cho cả hàng và cột, có dùng ghi chú ứng viên.
Kỹ thuật: ô ẩn duy nhất (hidden single)
Hộp 5 với đủ ứng viên, cùng ba số 2 có đường cắt qua hộp. Số 2 không còn trong danh sách ứng viên của ô nào khác, nên R5C5 = 2. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 2 R2 R3 R4 4 R5 3 2 5 R6 6 2 R7 R8 R9 2 - Số đã có trên lưới
- Hộp 5: số 2 chỉ còn một chỗ
- Đường đi qua một số 2
- Ô buộc phải là 2
- Số được điền
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hộp 5; ô R1C6, R6C7 và R9C4. 69 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Điền: R5C5 = 2.
-
Bước 4Xem hàng mà số mới vừa lấp: chữ số cuối
Mỗi chữ số bạn điền góp thêm vào một hàng, một cột và một hộp, nên hãy nhìn ba chỗ đó trước. Hàng 5 giờ đã có 4, 1, 3, 2, 5, 6, 9 và 8 — tám chữ số và một ô trống. Đếm nhẩm từ 1 đến 9: chữ số còn thiếu là 7, nên R5C1 = 7. Trước khi điền số 2, R5C1 vẫn có thể là 2 hoặc 7; chính số 2 đã quyết định.
Đây là chữ số cuối, có người gọi là full house: một hàng, cột hay hộp chỉ còn một ô trống thì ô đó nhận đúng chữ số đang thiếu, không cần soát gì ngoài khối đó. Hint trong app xếp nước này vào Naked Single, vì R5C1 chỉ còn một ứng viên — nhưng khi một khối đã đầy tới mức này, bạn thấy ngay mà chẳng cần liệt kê ứng viên.
Kỹ thuật: ô chỉ còn một ứng viên (naked single)
Hàng 5 sau bước 3: tám chữ số và một ô trống. 7 là chữ số duy nhất còn thiếu, nên R5C1 = 7. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 R2 R3 R4 R5 7 4 1 3 2 5 6 9 8 R6 R7 R8 R9 - Số đã có trên lưới
- Hàng 5: tám chữ số, một ô trống
- Ô trống cuối cùng
- Số được điền
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 5. 72 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Điền: R5C1 = 7.
-
Bước 5Lần theo chữ số mới, rồi quét tiếp
Số 7 vừa điền là một đường mới cho các số 7: cột 1 chạy ngược lên qua hộp 1, hộp vẫn còn thiếu số 7. Ngay trước đó, 7 còn đặt được ở ba ô của hộp là R2C1, R3C1 và R3C3; hai ô đầu giờ nằm trên cột 1, còn số 7 ở R1C4 vốn đã gạch hàng 1. Chỉ một ô sống sót, nên R3C3 = 7 — thêm một Hidden Single, tìm ra ngay vì bạn biết phải nhìn vào đâu.
Đó là thói quen của người quét lưới. Sau mỗi lần điền, hãy soát hàng, cột và hộp của số vừa điền, cùng các hộp mà đường của nó cắt qua. Khi không còn gì mới, quay lại quét lần lượt từng chữ số, chữ số nhiều nhất trước, qua mọi hộp còn thiếu nó — rồi tới các hàng và cột, nơi cũng có single ẩn nấp. Số 2 cũng chưa xong: hộp 9 cho ra số 2 ở R7C8 theo đúng cách đó.
Kỹ thuật: ô ẩn duy nhất (hidden single)
Hộp 1 với đủ ứng viên sau bước 4, cùng số 7 trên hàng 1 và số 7 mới trên cột 1. Số 7 chỉ còn ở R3C3. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 5 7 R2 2 8 R3 6 7 R4 R5 7 R6 R7 R8 R9 - Số đã có trên lưới
- Hộp 1: số 7 chỉ còn một chỗ
- Đường đi qua một số 7
- Ô buộc phải là 7
- Số được điền
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hộp 1; ô R1C4 và R5C1. 70 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Điền: R3C3 = 7.
Lỗi thường gặp
Gạch đường theo trí nhớ
Cross-hatching chỉ đúng khi các đường gạch đúng. Gạch một hàng không hề có chữ số đó là bạn xoá mất chỗ đặt thật của nó; bỏ sót một bản sao là bạn điền chữ số vào chỗ không thuộc về nó. Trước khi điền, hãy chỉ ra đúng chữ số đứng sau từng đường gạch — ở bước 2 là các số 2 ở R6C7, R9C4 và R1C6 — chứ không chỉ những số bạn còn nhớ.
Đếm ô trống thay vì đếm ô còn sống
Hai phép đếm rất dễ lẫn: số ô trống của hộp, và số ô trống còn sống sau khi gạch cho đúng chữ số đang quét. Hộp 5 còn năm ô trống mà vẫn ép ra số 2, vì chỉ một ô sống sót. Còn hộp đã có sẵn chữ số đó thì chẳng nói gì về nó, dù còn ít ô trống tới đâu — chỉ khối còn đúng một ô trống mới là chữ số cuối.
Quét tiếp mà không nhìn lại
Mỗi lần điền làm thay đổi cùng lúc một hàng, một cột và một hộp, và thường tặng luôn nước tiếp theo: số 2 ở bước 3 lấp đầy hàng 5, rồi số 7 đó mở ra hộp 1. Ai cứ quét đủ một vòng chín chữ số cố định rồi mới nhìn lại sẽ đi ngang qua những nước đã mở ra từ hai lượt điền trước.
Thử ngay trên đề thật
Học tiếp
- Hidden SingleChữ số chỉ còn một chỗ đặt trong một hàng, cột hay hộp — dù ô đó vẫn còn ứng viên khác.
- Naked SingleMột ô, một ứng viên sống sót — nước điền chắc chắn nhất trên lưới.
Học nước đi, không chỉ nhận con số
Trong ván thật, nút Hướng dẫn trong app tự chọn ô tiếp theo và giải thích vì sao. Với đề ở trên, nó bắt đầu đúng bằng nước này: điền 2 vào R5C5, và phần giải thích nêu tên hàng và hai cột đã loại mọi ô trống khác của hộp 5 — chính các đường cross-hatching của bạn, viết thành lời.