Fish & Wings
Finned X-Wing
Finned X-Wing là một X-Wing có một chỗ khuyết: ở một trong hai hàng nền, chữ số còn thừa một hoặc hai chỗ đặt — gọi là vây — và vây nằm chung một hộp 3×3 với một góc của hình chữ nhật. Hoặc vây chứa chữ số, hoặc X-Wing là thật, nên chữ số chỉ bị loại ở những ô mất nó trong cả hai trường hợp: các ô của cột phủ nằm trong hộp chứa vây. Mẫu hình vẫn đúng khi đổi vai hàng với cột, và cũng như mọi con fish, nó không tự điền số nào.
Những gì cần nhìn thấy trên lưới
Hãy nghĩ tới Finned X-Wing khi dò X-Wing mà hụt một chút: hai hàng có chung hai cột cho một chữ số, nhưng một hàng còn dư chỗ thứ ba, thậm chí thứ tư. Lúc đó singles, locked candidates, các bộ số và X-Wing thường hẳn đã hết nước. Toàn bộ phương pháp xoay quanh bốn khái niệm:
- Hàng sạch và hàng có vây
- Hai hàng nền. Hàng sạch có đúng hai chỗ đặt chữ số, và hai chỗ ấy quyết định hai cột phủ. Hàng có vây có chỗ đặt ở cả hai cột đó — hai góc của nó — cộng thêm vây. Trong ví dụ, hàng 2 là hàng sạch (C1, C7) còn hàng 5 là hàng có vây (C1, C7 và C8).
- Vây (fin)
- Chỗ đặt thừa (một hoặc vài ô) của hàng có vây. Mọi ô vây phải nằm trong cùng một hộp 3×3, và hộp đó phải chứa một góc của hàng có vây. Ở đây vây là R5C8, nằm trong hộp 6 cùng với góc R5C7. Hàng có vây mà mất luôn góc trong hộp chứa vây (gọi là "Sashimi" X-Wing) là một mẫu hình khác; hint của app không dùng nó, và bài này cũng không bàn tới.
- Cột phủ (cover columns)
- Hai cột chứa hai chỗ đặt của hàng sạch, giống như ở X-Wing. Vây không làm đổi cột nào là cột phủ; nó chỉ đổi phần được dọn: chỉ những ô của hai cột này nằm trong hộp chứa vây, ngoài các hàng nền.
- Dạng theo cột
- Đổi vai cho nhau: một cột sạch và một cột có vây, có chỗ đặt trên cùng hai hàng, còn vây nằm trong một hộp cùng với một góc. Khi đó phần được dọn là các ô của hàng phủ nằm trong hộp chứa vây. Các bước giữ nguyên, chỉ cần đổi "hàng" thành "cột" và ngược lại.
Các bước áp dụng
Một ví dụ xuyên suốt cả năm bước: chữ số 9, trên một thế cờ minh hoạ đã hết các nước dễ và cả X-Wing thường. Sơ đồ nào cũng vẽ đủ cả lưới. Những ô bước đó cần được ghi đầy đủ; các ô còn lại để trống và gạch chéo, để bạn biết không cần bận tâm tới chúng.
-
Bước 1Nhận ra một X-Wing bị hỏng vì thừa một chỗ đặt
Bắt đầu y như khi tìm X-Wing: chọn một chữ số và ghi các chỗ đặt của nó theo từng hàng. Với số 9, chỉ hàng 2 và hàng 6 có đúng hai chỗ: hàng 2 ở C1 và C7, hàng 6 ở C5 và C7. Hai hàng chỉ chung cột 7, nên không có X-Wing theo hàng.
Giờ hãy tìm một trường hợp suýt khớp: một hàng có đủ hai cột của hàng sạch cộng thêm chỗ khác. Hàng 5 có 9 ở C1, C7 và C8. Nếu không có R5C8, hàng 2 và hàng 5 đã là một X-Wing chuẩn mực trên cột 1 và cột 7. Chỗ thừa đó chính là ứng viên cho vai vây. Hàng 7 đến hàng 9 đã có số 9 tại R7C3, R8C9 và R9C4 — cũng là lý do các ô phía trên chúng ở cột 3, 4 và 9 không còn ứng viên 9.
Vẽ trọn hàng 1 đến hàng 6, cùng các số 9 đã có ở hàng 7 đến hàng 9. Hàng 2 giữ 9 ở C1 và C7; hàng 5 có đúng hai cột đó cộng thêm C8. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 6 7 5 1 R2 7 5 8 1 3 R3 1 2 7 R4 7 1 R5 5 7 8 1 4 R6 6 1 7 5 R7 9 R8 9 R9 9 - Số đã có trên lưới
- Hàng 2 (hai chỗ) và hàng 5 gần khớp với nó
- Chỗ đặt 9 trên hai hàng đó
- Ứng viên 9, chữ số đang xét
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 1, 2, 3, 4, 5 và 6; ô R7C3, R8C9 và R9C4. 24 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Chưa loại gì: bước này chỉ đọc lưới.
-
Bước 2Kiểm tra vây nằm chung hộp với một góc
Chia các chỗ đặt của hàng có vây làm hai nhóm. R5C1 và R5C7 nằm trên hai cột của hàng sạch: đó là các góc, y như ở X-Wing. Phần còn lại, R5C8, là vây. Giờ xem vây thuộc hộp nào: R5C8 nằm trong hộp 6, và góc R5C7 cũng vậy. Mẫu hình đứng vững. Nếu hàng 5 còn một chỗ thừa thứ hai thì chỗ đó cũng phải nằm trong hộp 6.
Vây nằm trong một hộp không có góc nào, hoặc các ô vây rải ra hai hộp, thì chẳng cho bạn gì: không ô nào của cột phủ nằm ngoài hàng nền nhìn thấy được toàn bộ vây. Nhân lúc đang xem hộp 6, hãy để ý: ngoài góc và vây, R6C7 là ô duy nhất trong hộp còn ứng viên 9. R4C7, R4C8 và R6C8 đã có số, còn số 9 ở R8C9 chặn R4C9 và R6C9.
Hàng 2, hàng 5 và hộp 6 được tô. Vây R5C8 chung hộp 6 với góc R5C7; số 9 ở R8C9 giải thích vì sao R4C9 và R6C9 không có ứng viên 9. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 R2 7 5 8 1 3 R3 R4 7 1 R5 5 7 8 1 4 R6 5 R7 R8 9 R9 - Số đã có trên lưới
- Hàng nền: hàng 2 sạch, hàng 5 có vây
- Hộp 6, hộp chứa vây
- Chỗ đặt 9 trên hàng nền (góc hoặc vây)
- Ứng viên 9, chữ số đang xét
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 2 và 5; hộp 6; ô R8C9. 56 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Chưa loại gì: bước này chỉ đọc lưới.
-
Bước 3Xét hai trường hợp: vây chứa chữ số, hoặc X-Wing là thật
Hàng 5 bắt buộc có một số 9: ở một góc hoặc ở vây. Hãy xét lần lượt từng trường hợp.
Nếu vây không phải 9, hàng 5 đặt 9 ở R5C1 hoặc R5C7, và hàng 2 với hàng 5 tạo thành một X-Wing thật. Khi đó cột 1 và cột 7 đều nhận số 9 từ hai hàng này, nên 9 sẽ bị loại khỏi R1C1, R3C1, R4C1 ở cột 1 và R6C7 ở cột 7.
Nếu vây là 9, hộp 6 đã có số 9 tại R5C8, và mọi ô khác của hộp 6 đều mất 9: góc R5C7 và ô R6C7 ngay bên dưới. Trong trường hợp này cột 1 và cột 7 chưa ngã ngũ: hàng 2 vẫn có thể chọn góc nào cũng được.
Bạn không biết trường hợp nào đúng, và cũng không cần biết.
Hai hàng nền 2 và 5, hai cột phủ và hộp chứa vây. Trường hợp vây không phải 9 sẽ dọn R1C1, R3C1, R4C1 và R6C7; trường hợp vây là 9 sẽ dọn R5C7 và R6C7. Chỉ R6C7 có mặt ở cả hai. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 5 R2 7 5 8 1 3 R3 2 R4 7 1 R5 5 7 8 1 4 R6 6 5 R7 7 9 R8 5 1 9 R9 1 3 - Số đã có trên lưới
- Hàng nền: hàng 2 sạch, hàng 5 có vây
- Phạm vi của từng trường hợp: cột 1 và cột 7 nếu vây không phải 9, hộp 6 nếu vây là 9
- Chỗ đặt 9 trên hàng nền (góc hoặc vây)
- Ứng viên 9, chữ số đang xét
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 2 và 5; cột 1 và 7; hộp 6; ô R7C3 và R8C9. 43 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Chưa loại gì: bước này chỉ đọc lưới.
-
Bước 4Chỉ loại chữ số ở nơi cả hai trường hợp đều đồng ý
Một ứng viên chỉ được loại khi nó bị loại trong cả hai trường hợp. Trường hợp không có vây dọn bốn ô, trường hợp có vây dọn hai ô, và ô duy nhất có mặt ở cả hai danh sách là R6C7: nó nằm trên cột phủ, ngoài hai hàng nền và bên trong hộp chứa vây, nên nhìn thấy vây. Hãy loại 9 khỏi R6C7.
R1C1, R3C1 và R4C1 vẫn giữ ứng viên 9. Một X-Wing thường sẽ dọn chúng, nhưng chúng nằm ngoài hộp 6 nên không nhìn thấy vây: nếu R5C8 là 9 thì ô nào trong ba ô đó vẫn có thể là số 9 của cột 1. Để chắc không sót phép loại nào, hãy soát từng ô của cột phủ nằm trong hộp chứa vây.
Kỹ thuật: X-Wing có vây (Finned X-Wing)
Vẽ trọn hai hàng nền và hai cột phủ. Trong các ô của cột phủ nằm ngoài hàng 2 và hàng 5 còn ứng viên 9, chỉ R6C7 thuộc hộp chứa vây: 9 bị loại khỏi ô này, và không ở đâu khác. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 5 R2 7 5 8 1 3 R3 2 R4 7 R5 5 7 8 1 4 R6 6 R7 7 9 R8 5 1 R9 1 3 - Số đã có trên lưới
- Hàng nền: hàng 2 sạch, hàng 5 có vây
- Cột phủ
- Chỗ đặt 9 trên hàng nền (góc hoặc vây)
- Ứng viên 9, chữ số đang xét
- Ứng viên bị loại
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 2 và 5; cột 1 và 7; ô R7C3. 48 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Loại: 9 khỏi R6C7.
-
Bước 5Thu hoạch nước đi mà phép loại vừa mở ra
Giống X-Wing, bản thân Finned X-Wing không điền số nào, nên hãy nhìn vào ô vừa được dọn. Hàng 6 vốn có hai chỗ cho 9 là R6C5 và R6C7: chính là hàng không tìm được bạn ghép cặp ở bước 1. R6C7 đã mất 9, nên R6C5 là chỗ duy nhất còn lại: một Hidden Single. Các ô khác của hàng 6 hoặc đã có số, hoặc bị các số 9 ở cột 3, 4 và 9 chặn.
Chỉ loại được một ô là chuyện thường: vây lấy mất phần lớn tầm loại của X-Wing. Nhưng một ô thường là đủ, nên hãy soát mọi hàng, cột và hộp 3×3 vừa mất ứng viên trước khi đi tiếp.
Kỹ thuật: ô ẩn duy nhất (hidden single)
Hàng 6 sau Finned X-Wing, cùng các số 9 của cột 3, 4 và 9. Giờ 9 chỉ còn đặt được ở R6C5. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 R1 R2 R3 R4 R5 R6 6 1 9 7 5 R7 9 R8 9 R9 9 - Số đã có trên lưới
- Hàng 6: 9 chỉ còn một chỗ
- Ô buộc phải là 9
- Ứng viên 9, chữ số đang xét
- Số được điền
- Không cần quan tâm ở bước này
Được ghi số: hàng 6; ô R7C3, R8C9 và R9C4. 69 ô còn lại để trống vì không cần quan tâm ở bước này. Điền: R6C5 = 9.
Lỗi thường gặp
Dọn cả cột phủ như thể không có vây
Có vây là mất tầm loại. Trong ví dụ, một X-Wing thường sẽ dọn cả R1C1, R3C1 và R4C1, nhưng ba ô này chỉ an toàn trong trường hợp vây không phải 9. Xoá chúng tức là mặc định vây sai — điều lưới chưa hề cho bạn biết: nếu R5C8 là 9 thì ô nào trong ba ô đó vẫn có thể là số 9 của cột 1.
Vây không chung hộp với góc nào
Vây chỉ có ích khi hộp của nó cũng chứa một góc của hàng có vây, và mọi ô vây phải nằm trong đúng hộp đó. Giả sử chỗ thừa của hàng 5 rơi vào cột 4, 5 hoặc 6: hộp 5 chứa nó không có góc nào, không ô nào của cột phủ nằm ngoài hàng nền nhìn thấy vây, hai trường hợp không có ô chung, và bạn chẳng loại được gì.
Dọn sạch cả hộp chứa vây
Vẫn là quá tay nhưng theo chiều ngược lại: trường hợp có vây dọn cả hộp 6, nhưng trường hợp không có vây chỉ dọn hai cột phủ. Một ô của hộp chứa vây nằm ngoài cột phủ — như R4C9 hay R6C9 nếu chúng còn ứng viên 9 — vẫn sống sót ở trường hợp không có vây và giữ nguyên ứng viên. Hai hàng nền cũng không bao giờ bị đụng tới: R5C7 là một góc, không phải ô bị loại.
Đề hằng ngày gần đây cần dùng kỹ thuật này
Học nước đi, không chỉ nhận con số
Trong ván thật, khi chính Finned X-Wing mở ra ô điền tiếp theo, hint trong app chỉ ra ô đó và gọi tên Finned X-Wing là lý do chỗ đặt còn lại bị loại — đúng như bước 5 ở trên.